تبلیغات
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن - آرایه های ادبی در لکی 3
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن
السلام علی المهدی الذی وعد الله به الامم عن یجمع به الکلم
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM

استعاره

استعاره در لغت به معنی عاریت گرفتن و عاریت خواستن است امّا در اصطلاح استعاره نوعی تشبیه است که درآن یکی از طرفین تشبیه ( مشبه یا مشبه به ) را ذکر و طرف دیگر را اراده کرده باشند .

نکته : اصل استعاره بر تشبیه استوار است و به دلیل اینکه در استعاره فقط یک رکن از تشبیه ذکر می شـود و خواننده را به تلاش ذهنی بیشتری وا می دارد ، لذا استعاره از تشبیه رساتر ، زیباتر و خیال انگیز تر است .

به نثر زیر توجه نمایید:

چؤی کموتر آوارَتِم ، هاوآل پِرسِ ایوآرَتِم / وَلا هاوآل پِرسِت مِنِم ، هِئهاته مِئتئ بِزونی / پرچینِ داؤرِ چَمَلِت وَ تَشبِریق رِمیا دؤنَه / اَ تَشبِریق رِمیا مِنِم ، هِئهاته مِئتئ بزونی / یَه عِشقِ عیمسالِم نیه ، یه عشقَکِئ پئرارِمَه / اِ روژئ دِلِم گرفتار تؤنه ، پَرچین داؤر چَمَلِم همیشَه تَرِّن تاؤر بَن دَر کونه

(به مانند کبوتری آواره تو هستم و هر غروب احوال تو را می پرسم، بدان که احوال پرس تو منم ، هیهاتی است تا بدانی، پرچین دور چشمانت (استعاره از مژه های دور چشم) با رعد و برقی دیروز آوار شد، آن رعد و برق آوارگر من هستم ، هیهاتی می خواهد تا بدانی ، این عشق امسال من نیست بلکه از گذشته ها عاشق تو هستم، پرچین دور چشمانم از روزی که گرفتار تو هستم ، همیشه تر هستند به مانند بندی که در مشک آب می بندند.)

انواع استعاره : با توجه به اینکه در استعاره یکی از طرفین تشبیه ذکر می شود ، آن را بر دو نوع تقسیم کرده اند . ۱- استعاره ی مصرحه ۲- استعاره ی مکنیه

استعاره ی مصرحه ( آشکار ) : آن است که « مشبه به » ذکر و « مشبه » حذف گردد . ( در واقع مشبه به جانشین مشبه می شود . )

مثال ۱ : خدا خدام بی تا بینِم کِئ بُو / ساؤزه بالا برز وئ ریا رِئ بو

مثال ۲ : خدالم شوگری رسیم وه مطلاؤ / دِلِم ساکن بی له پژاره ساؤ

مثال 3 : کَوَر کتآؤ دَر رُوحِم بی تازه / چومان دَروازه بِهِشت رؤیم وازه

مثال 4 : مِ کورّ خَم بیم ژه خَم بیم پیا / خَم چاشتْ خَم ناشتا خَم توشَم نیا

مثال 5 : شَلِم شَکَتِم ژه دؤیر هاتِمه / سَماوَر گورّ که کَلای فاتِمه

مثال 6 : شاؤه مونگ خاصه اَر کَل بِنیشی / اَر چَقه تیلا شِمشئر بِکیشی

استعاره مکنیه : آن است که « مشبه » به همراه یکی از لوازم و ویژگی « مشبه به » ذکر گردد و خود « مشبه به » حذف شود .

نکته ۱ : گاهی لوازم یا ویژگی « مشبه به » در جمله به « مشبه » نسبت داده می شود .

مثال : چَنُوره مایجئ عئ دِل وه یاران / کِزخَم وه نیشا وه پا نِساران

نکته۲ : گاهی لوازم یا ویژگی « مشبه به » در جمله به « مشبه » اضافه مـی شود که در ایـن صـورت « اضافه ی استعاری » است .

مثال ۱ : گلاله بارِن آگِرماؤ دِل دَن / تا شاید دؤی دِل یاران بِکئ بَن

مثال ۲ : چَمان هوأر وه روژ سئرکَر یارِمه / گوشَل مون وه شاؤ رازکیش زارِمه

نکته : جمله ای که در آن آرایه استعاره به کار رفته ادبی تر است ، نسبت به جمله ای که دارای آرایه تشبیه است.

نکته : در اضافه ی استعاری « مضاف » در معنی حقیقی خود بکار نمی رود و ما « مضاف الیه » را به چیزی تشبیه می کنیم که دارای جزء یا اندامی است ولی چنین جزء و اندام که « مضاف » است برای « مضاف الیه » یک واقعیت نیست بلکه یک تصور و فرض است .

مثال1 : عئ دَس روژگاره چاره ها دَسئ / نِمَم وَه وِه چَه عَر مِه لارَه سئ

نکته ی مهم : در استعاره مکنیه چنانچه مشبه به ، انسان باشد ، به آن « تشخیص » گویند .

نسبت دادن حالات و رفتار آدامی به دیگر پدیده های خلقت است .

مثال۱ : وَه وَلگَل داران سَما مَوازم / تُوازه کُن یار وه دِل مَنازِم

مثال۲ : شِنیم ژه قِلا تَم توازه ته / وِتِم تَوْ یاران تَو وه سازه ته

نکته : هر موجودی غیر از انسان در کلام « منادا » قرار گیرد آن کلام دارای تشخیص است .

مثال : کَمَر گِنگِن بؤین بین وه هُماری / وَلای دوس مَچِم وه سَر سُواری

نکته : همانطور که اشاره شد استعاره مکنیه ای که ، مشبه به آن « انسان » باشد ، تشخیص خواهد بود چه به صورت ترکیب اضافی باشد یا غیر اضافی .

مثال : آؤران مَگِریا کِز مِن تازه وه

توجه : ترکیباتی نظیر : دس روژگار ، دَس اجل و … همگی اضافه ی استعاری مکنیه ( تشخیص ) هستند .

نکته : همه ی تشخیص ها استعاره ی مکنیه می باشند ، اما استعاره مکنیه زمانی تشخیص است که « مشبه به » آن انسان باشد .

مثال 1 : چِم عَر عئ کاله دیم خَنئ کؤان

مثال 2 : ژئر مِرکئ مَخمَل بالِشتِت پَر قُو / هونه بَسیمِن جا هَردِکمون بُو

اضافه ی اقترانی

با توجه به این که اضافه ی اقترانی شباهت زیادی به اضافه ی استعاری دارد ، برای شناخت این دو نوع استعاره از یکدیگر ، اضافه اقترانی را توضیح می دهیم :

اضافه ی اقترانی : آن است که وجود « مضاف » برای « مضاف الیه » یک واقعیت باشد . برعکس اضافه ی استعاری که وجود « مضاف » برای « مضاف الیه » یک واقعیت نیست .

مثال : علی دَس دوسی داسیه مِه.

توضیح : دست را به قصد دوستی به من داد که « دست » برای نشان دادن دوستی یک واقعیت است .

نکته : برای تشخیص آسان اضافه اقترانی از اضافه ی استعاری ، می توان از دو شیوه استفاده کرد:

۱- کافی است که بدانید در اضافه ی اقترانی ، مضاف الیه عملی است که مضاف انجام می دهد.

۲- بین دو جزء اضافه ی اقترانی ( مضاف و مضاف الیه ) می توان عبارت « اِ رؤی » را قرار دادو یک جمله ساخت.

مثال : در اضافه ی « دس دُوسی» — دَس اِ رؤی دوسی دِریژ کِردئ .

توجه: ترکیباتی نظیر : دس ، قِلَم عف و … اضافه ی اقترانی می باشند که بین همه ی این ترکیبات اضافی ، می توان « از روی » را قرار داد .

مثال 1 : تو خوت گُلئ بین گُل مئمونِت بی / صَد ژه بَگلَرون هومریونِت بی

مثال 2 : وه ئئ کونیلِک دو مَن گیریتا / اَگَر دیرِتَه بام وه پیریتا

مثال 3 : یه گُل یه بِلبل یه ساگه چَمَن / یه مِن ؤ یه تؤ یه شارگه یَمَن

مثال 4 : ایمرو وِه سؤیره جَرگِم بیه داخ / دو کَلِم دیه هُردِک کَچجه شاخ

مجاز

مجاز به کار بردن واژه ای است در غیر معنی حقیقی به شرط وجود قرینه .

قرینه در مجاز: نشانه است که به کمک آن می توان معنی غیر حقیقی کلمه ای را فهمید.

مثال۱ : کؤیَشت دآویچه گِرتیَسئ اِ بئکاری

مثال ۲: سینِئکَه دِرِم دَرده داره وه / هِجران پیرئ کِرد عیسه زاره وه

مثال 3 : تِریکه اناران نیم لیره لا دَم / کَل مَل قِه باریک ماسِ نوآ رَم

مثال 4 : بیمه سه بؤیلکو کؤنه وَر مالان / هَر بادی مَیو مَکِئ مِن تالان

مثال 5 : تَنیا کَلئ بیم کَلَل وه رام بی / چاؤیر مَهوآردِم مَخاران جام بی

توضیح :کلمه ی سینه مجاز از انسان عاشق است .

نکته: از آنجا که در استعاره لفظ در معنای حقیقی خود به کار نمی رود ، لذا هر استعاره ای نوعی مجاز است .پس هر مجازی استعاره نیست اما همه ی استعاره ها مجاز است .

کنایه

کنایه در لغت به معنای پوشیده سخن گفتن است و در اصطلاح سخنی است که دارای دو معنی دور و نزدیک است . که معنی نزدیک آن مورد نظر نیست اما گوینده جمله را چنان ترکیب می کند و به کار می برد که ذهن شنونده از معنی نزدیک به معنی دور منتقل می شود.

نکته: در کنایه الفاظ همه خقیقی اند اما مقصود گوینده معنای حقیقی و ظاهری آن نیست.

نکته: کنایه معمولا در یک جمله یا یک ترکیب به کار می رود .

مثال ۱ : هَر کِل کَلِت بی بور تا کِلِت کَم / چؤی کاؤگِ نسار خال وه مِلِت کَم

مثال ۲ : کارزا وه دَس کورپه وه باوئش

مثال ۳: آویاری زَله عئ کار ؤ باره / نه دوم دیاره نه دَس وه چاره

مثال 4 : یاران کی دیه دِت وَه گایاری / گاوَنار تِلا گاروم مِرواری

مثال 5 : اَر دوس بِزانئ مِن حالم چؤینه / نه زِلفه مِیلئ نه خال وَر سینه

مثال 6 : چق ؤ پوق تیلا مال وه بار کِردِن / بو تا یَک بؤینیم دونیا وه مِردِن

مثال 7 : عَه کَله کِرا پیره پَرَسئ / سَر گُل چاؤیرئ هَر وه دَمَسئ

مثال 8 : چؤین وَلگه ریزان بِریزیام وه پات / مَر اَسکه بِشکیا تَسُقیم وه لات

مثال 9 : ساؤزه تون علی ساؤزه تون عَباس / شاؤگَر فِرِیَه شیوه خوم بِشناس

قورونئ بارِن پَرَه پَره کَن / مَر مِن دومیکِم تون دَس خَرَه کَم

عباراتی نظیر : دس پا کِردِن ، سِن سَن کِردِن ، بَن بَن وا کِریا ، زون وه دم گیریا ، آؤسار کیشِریا ، دَم بَسیا ، پا کیشیا ، سَر هئز گِرتیا ، دَس نایا ، دَس عَر سئ تا اِسپئ نَنیا ، دَس وِژ هیشتیا و …همه کنایه هستند.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 14 آذر 1392 :: نویسنده : علی ایتیوندی
جمعه 15 دی 1396 07:35 ب.ظ
دوسکم دوسی گرت نه منه ورده
دوشنبه 16 مرداد 1396 11:57 ب.ظ
Whats up this is kinda of off topic but I was wondering if blogs use
WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.

I'm starting a blog soon but have no coding expertise so I wanted to get advice from
someone with experience. Any help would be enormously appreciated!
شنبه 31 تیر 1396 08:26 ب.ظ
Hi! I've been reading your site for some time now
and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Porter Texas!
Just wanted to mention keep up the excellent work!
پنجشنبه 22 تیر 1396 02:08 ق.ظ
Hey very cool blog!! Man .. Beautiful .. Superb .. I'll bookmark your site
and take the feeds additionally? I'm happy to
find a lot of useful info here within the submit,
we want work out extra strategies in this regard, thank you for sharing.
. . . . .
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:14 ق.ظ
Link exchange is nothing else however it is simply placing the other person's weblog link on your page
at appropriate place and other person will also do similar in support
of you.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : علی ایتیوندی
نویسندگان
نظرسنجی
نظر خود را در باره تارنما بگویید:








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :