تبلیغات
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن - عاشورا در باور مردمان لک
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن
السلام علی المهدی الذی وعد الله به الامم عن یجمع به الکلم
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM

چند روز پیش از عاشورا یعنی در همان روزهای اول ماه محرم اهالی خرم آباد و سایر مناطق لرستان، خودشان را برای عزاداری شهدای كربلا آماده می كنند. اغلب مردم پیراهن سیاه می پوشند و یا بازوبندهای سیاه را با نوشته های یا حسین، یا حسین مظلوم، و . . . به بازو می بندند. برای بجا آوردن نذرهای خویش كه غالبا خوراكی هستند برنج، روغن، آرد، شكر، گلاب و زعفران و سایر مواد لازم را از این قبیل تهیه می بینند.
هر محله ای از جمله درب دلاكان و پشت بازار علم های خود را سر گذارها و خیابانهای اصلی برپا می كنند. صدای ساز و دهل كه آهنگ غم انگیز چمریونه مینوازد در محله و كوچه های اطراف بگوش می رسد.
سینه زنها كه عزاداران اصلی هستند دسته دسته گرد می آیند. شعرها و ابیات روزهای نخست عزاداری بیشتر از این قبیل است:
هر كه دارد عشق شاه كربلا عریان شود             گر تكبر می كند از این عزا بیرون شود
یا:
محرم آمد و عیشم عزا شد                                            حسینم وارد كرب و بلا شد
ماه محرم چو پدیدار شد                                                 خون بدل احمد مختار شد

وقتی دسته های سینه زن جمع شدند، بسوی حسینیه ها و مساجد شهر حركت می كنند. وقتی سینه زنها كاملا در محل مورد نظر استقرار یافتند، قبل از هر كاری نوحه خوان مرثیه جانسوزی میخواند و سینه زنی شروع می شود.
روش سینه زنی در خرم آباد به اینصورت است، اول نشسته و با یك دست سینه می زنند بعد وقتی نوحه خوان فریاد می زند ای وای شهیدا به دشت كربلا، همگی سرپا می ایستند و ضمن جواب دادن به نوحه خوان در مقابل هم با دو دست بشدت به سینه میزنند و بعد از مسجد یا حسینیه به عزاخانه دیگری میروند.
روز هفتم را اهالی تراش عباس می دانند در این روز همگی به حمام می روند و پس از اصلاح سرو صورت و نظافت كامل، لباسهای تمیز می پوشند.
از روز هفتم به بعد عده ای برای افروختن آتش در صبح عاشورا به جمع كردن و گردآوری هیزم می پردازند. زیرا اگر در روز عاشورا برف و باران ببارد و یخبندان هم باشد عزادارانی كه نذر دارند حتما باید در گل بیفتند، بهمین خاطر عده ای دور خانه ها میگردند و با خواندن جملاتی تقاضای هیزم میكنند. مردم نیز با كمال میل به آنان هیزم میدهند.
چو یی هیمه در نن داس نذر حسین و عباس
Coe hyma derenn das

برای روز عاشورا خاك نرم و مخصوصی بنام گل باغچاله (گل رس) آماده می كنند و در میدانهای بزرگ و كوچك شهر می ریزند.
شبها در جلو دسته های سینه زنی چل چراغ
cel cerage حركت میكند كه در حدود سی تا چهل چراغ توری را به طرز جالب، دیدنی و با مهارت خاصی بر پایه ای صلیب مانند و چوبی سوار میكنند و بوسیله یك نفر زورمند و كارآزموده كه همه ساله نذر دارد حمل میشود.
شب عاشورا دسته های سینه زنی اغلب از این قبیل اشعار را كه مناسبت هم دارند میخوانند:
شب عاشوراست یا عید قربان است 
كرب وبلا یكسر از خون گلستان است
امشبی را شه دین در حرمش مهمان است
مكن ای صبح طلوع
عصر فردا بدنش زیر سم اسبان است
مكن ای صبح طلوع
صبح عاشورا و مراسم گل افتادن
صبح خیلی زود، قبل از طلوع آفتاب صدای آشنا و دلگیرانه ساز و دهل كه نوای چمریونه مینوازد، همه را سراسیمه بسوی میدان شهر و خره (گل)
xara  عاشورا میخواند.

دسته دسته افراد سینه زنی كه از سر تا بپا در گل غلط خورده اند در میدان می چرخند و یا در اطراف آتشهای جای جای میدان محله بر سر میزنند و هی رووHero  هی رووHero  میكنند.
در میانه میدان دسته ای بدنبال ذوالجناح هستند و فریاد میزنند:
ای ذوالجناح با وفا پس كو حسین من   (دسته اول)
ای مركب شیر خدا پس كو حسین من (دسته دوم)
و یا:
این بدن از كیست كه سر ندارد                                         عزیز زهراست كفن ندارد
زاده زهراست عزیز زینب                                                بی كس و یاور صحت ندارد
پس از چند ساعت عزاداری بی ریا و بدون تكبر و صادقانه و جانسوز گلی ها و كلیه سینه زنان و عزاداران بسوی مركز شهر حركت می كنند و این مراسم تا ظهر عاشورا ادامه دارد. پایان عزاداری و مراسم روز عاشورا با ضرب المثل طوق اشگس
Tog esges اعلام میشود.
طوق بر وزن سوق علامت ویژه و عمودی عزاداران ماه محرم در خرم آباد است، محور اصلی چوب نسبتا بلندی است بطول هشت تا ده متر كه از یك متر به بالا از چندین حلقه كه مركز آنها چوب اصلی است تشكیل میشود.
یك پارچه از جنس مخمل دور حلقه ها می بندند و در بالا و انتهای آن یك قندیل نقره قرار میدهند و اطراف آنرا با نوارهای رنگی ریشه دار و آینه های كوچك زینت می دهند.
قدیمی ترین این علم مخصوص روستای ماسور بوده است كه بوسیله یكی از محترمین و معتمدین محل ساخته و حمل میشده است. این علم را از چترهای متعدد و وسیع می ساختند كه باكت
kat و گلونی Golvanye و پارچه های رنگارنگ دیگر تزئین میدادند و روی شالی كه به كمر می بستند حمل میشده است، دو نفر نیز از دو طرف با رسن آنرا مهار میكردند.
عزاداران روستای ماسور پس از وارد شدن بشهر و انجام مراسم و گرداندن طوق در شهر و سینه زنی ظهر عاشورا طوق را می شكستند (قسمتهای مختلف آنرا از هم جدا میكردند) و در واقع عزاداری پایان می پذیرفت.

اصطلاح (طوق اشگس)Tog esges  از آن زمان باقی مانده است كه به صورت یك ضرب المثل در بین مردم جا افتاده است و هر وقت جریانی پیچیده و یا جلسه و مجلسی پایان می پذیرد میگویند: "طوق اشگس" به این معنی كه موضوع خاتمه یافت.
بویژه در ظهر عاشورا كه مراسم سوگواری پایان می پذیرد و عزاداران متفرق می شوند این مثل كاربرد بیشتری دارد.
قمه زنی و تعزیه خوانی
قمه زنی و تعزیه خوانی از روزگاران بسیار دور در خرم آباد و سایر مناطق لرستان مرسوم بوده و در حال حاضر نیز انجام میگیرد. بویژه تعزیه خوانی در شهرستان بروجرد و بخش های تابعه آن بنحو شایسته و با شكوهی خاطره جانسوز كربلا را یاد آور میشود.
دختران چهل منبری
از اول صبح عاشورا، دخترانی سیاه پوش و نقابدار با پای بدون كفش بصورت گروهی، مجالس عزا و حسینیه های شهر را میگردند، و با نیت و خواستهای مختلف بویژه بخت گشائی در هر جلسه و مراسم عزاداری یك شمع روشن میكنند تا چهل منبر را سر بزنند و چهل شمع روشن كنند.

مراسم شام غریبان حسین
از عصر عاشورا به مدت سه شب با انجام مراسم شام غریبان عزاداری می كنند. هر نفر از عزاداران یك دستار سیاه مخصوص بنام كت
Kat  را به سر و گردن و شانه های خود می پیچاند و در عزا شركت میكند.
پیمایش دسته گهواره ای سیاه پوش را بر دوش میكشند نفر بعدی یك تك روی سر دارد كه مقداری نان و حلوا و شمع روشن را درون آن حمل میكند، كسی دیگر نیز گاهگاهی مشتی كاه روی سر عزاداران میپاشد و با ورود آنان به مجالس عزا چراغها را خاموش میكنند.
در طول راه و در مساجد و عزاخانه با كمك نوحه خوان خود این اشعار را همراه با نوای غم انگیز فلوت میخوانند:
حسین گمشدم ای رودم ای رود                                نهال خم شدم ای رودم ای رود
روم گویم به زینب كنج زندان                                         كه ای زندانیان منزل مبارك
شام غریبان حسین امشب است امشب است
غلغله در ارض و سماء امشب است امشب است
 
یتیمی درد بی درمان یتیمی                                        یتیمی خواری دوران یتیمی
 
اگردست حسین می بود به دستم چرا كنج خرابه می نشستم
 
بدین ترتیب مراسم و آداب عزاداری ماه محرم بپایان میرسد.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
جمعه 27 آذر 1388 :: نویسنده : علی ایتیوندی
سه شنبه 20 تیر 1396 05:20 ق.ظ
Glad to be one of many visitors on this awe inspiring website
:D.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:08 ب.ظ
Saved as a favorite, I love your blog!
سه شنبه 8 دی 1388 10:24 ق.ظ
خوت نویسونی
جمعه 27 آذر 1388 03:42 ب.ظ
سلام . وبلاگ خوبی داری . به منم سر بزن ممنون میشم . فعلاً بای
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : علی ایتیوندی
نویسندگان
نظرسنجی
نظر خود را در باره تارنما بگویید:








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :