تبلیغات
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن - نگری بر گذشته
زبان لکی و فرهنگ مردمان آن
السلام علی المهدی الذی وعد الله به الامم عن یجمع به الکلم
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM

غار كلماكره به‌طور تصادفی توسط یک شکارچی محلی در پاییز سال ۱۳۶۸ خورشیدی کشف شد. از آن پس مورد تعرض قرار گرفت و غارت شد… به هنگام زوال ایلام و قدرت گرفتن تدریجی امپراطوری هخامنشی (۵۸۵ تا ۵۳۹ ق.م) بخشی از گنجینه‌ی سلطنتی و ثروت ملی كشور در غار كلماكره نگه‌داری شده‌است.

هفته نامه سیمره – احمد پرویز، عطا حسن پور: غار کلماکره در استان لرستان و بخش مرکزی پل‌دختر واقع است. برای دسترسی به غار از مسیر پل‌دختر و از طریق جاده‌ی شوسه‌ای که در حاشیه‌ی شمالی رودخانه‌ی کشکان است، پس از طی ۱۲ کیلومتر به دهکده‌ی قشلاقی به نام دره‌باغ می‌رسیم. از این آبادی تا دهانه‌ی غار مسیری است کوهستانی که باید پیاده طی شود. کوه آهکی مَلِه که غار باستانی کلماکره در سطح رو به آفتاب آن قرار گرفته است، از غرب شهرستان پل‌دختر آغاز شده و با انحرافی اندک از شرق به جانب شمال شرقی کشیده شده است. رودخانه‌های کشکان و سیمره در جنوب کوه مله به هم می‌پیوندند و در امتداد کبیر کوه که در مقابل آن قد بر افراشته است، جریان می‌یابند. غار کلماکره به ارتفاع ۵۵۰ متر بلندتر از سطح دشت در سمت شرقی یکی از آخرین دره‌های صخره‌ای آن واقع شده است. دهانه‌ی غار به سمت غرب باز شده و در دل صخره به سوی شرق ادامه می‌یابد. دهانه‌های تقریباً دو قلوی غار در پناه پوز صخره‌ای شیب‌دار با دیدی کاملاً کور قرار گرفته است، به همین دلیل تا کنون دهانه‌های آن از نظرها پنهان مانده‌است؛ بنابراین از هر نظر مأمن بسیار مطمئنی برای اختفا و شرایط اضطراری به حساب می‌آید.

«کلماکره از سه کلمه‌ی جداگانه کل، ما، و کرّه تشکیل یافته‌است. کل در گویش مردم لرستان نوعی حیوان حلال گوشت کوهی با شاخ‌های کمانی رو به بالا، و نرینه بز کوهی است.» کلمه‌ی ما با توجه به مفهوم محلی به صورت پسوند “مان” به معنای مأوا و مکان و محل استقرار به کار برده‌می‌شود. ترکیب این دو کلمه به معنای مأوای بز کوهی قلمداد می‌شود. گویا یک شکارچی محلی در تعقیب یک بز کوهی به این غار پر ماجرا دست یافته‌است. کلمه‌ی کرَّه نام درختی است مشابه درخت انجیر و ظاهراً تفاوتی با آن ندارد فقط میوه آن نامرغوب و غیر خوراکی است. در بدو ورود به غار با این درخت مواجه می‌شویم. در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که کلماکرَّه به معنای «مأوای کل و درخت انجیر» است یا به تعبیری روشن‌تر اختصاصات غار را نشان می‌دهد.

 از نظر مختصات جغرافیایی این غار دارای طول جغرافیایی ۲۵: ۳۷: ۴۷ و عرض جغرافیایی ۴۳: ۱۱: ۳۳ می‌باشد و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۲۷۰ متر است«دهانه‌ی غار حدود ۳۰ متر پایین‌تر از قله كوه و تقریباً در محل تلاقی دیوارهای دره‌ای است كه در ضلع شمالی كوه وجود دارد. غار در قسمت شرقی و بر روی دیواره‌ای كه از بالا تا انتهای دره به شكلی كاملاً مسطح كشیده شده است. پیشانی غار یك و نیم متر جلوتر از پایین دهانه بوده و این خود یكی از ویژگی‌های این غار محسوب می‌شود.، همین موضوع هم علت پنهان ماندن آن از دیدگاه رهگذران احتمالی یا شكارچیان و شبانان بوده‌است. بررسی‌های انجام شده مبین این مطلب است كه غار كلماكره هیچ‌گاه راه سهلی نداشته و از دیرباز دست‌یابی به آن مشكل بوده‌است.» «برای ورود به غار جز فرود از این ارتفاع و گذشتن از باریكه راهی بُزرو به طول ۱۰ متر به سمت ورودی دهانه‌ی غار راه دیگری وجود ندارد. طول دهانه‌ی غار حدود ۲۰ متر و ارتفاع آن بین ۱تا۷ متر است. ورودی در جنوب دهانه قرار گرفته و كم‌ترین ارتفاع را دارد. نور طبیعی تا عمق ۱۰ متری دهانه در این تالار رفت و آمد را ممكن می‌سازد ولی از آن پس تاریكی محض بوده و بدون استفاده از نور مصنوعی امكان پیشروی وجود ندارد.» دسترسی به فضای داخلی غار كه از چهار تالار نسبتاً بزرگ تشكیل شده و برخی ورودی‌های حفره‌ای آن نزدیك ۸۰ سانتی‌متر است، بسیار دشوار است. چند آبچال كوچك و بزرگ و مملو از آب در تالارهای دوم، سوم و چهارم غار دیده می‌شود. ستون‌های رسوبی و آویزهای شكوهمند تالارها كه برخی از آن‌ها كامل شده و تا ارتفاع ۱۵ متری قد برافراشته و به چكیده‌های سقف غار اتصال یافته‌اند، از جمله پدیدهای توصیف‌ناپذیر و طبیعی این مكان شگفت‌انگیز می‌باشند. مساحت كلی فضاهای شناخته شده در غار حدود ۴۳۰۰ متر و طول فضاهای متصل به هم و شناخته شده مسیر فعلی آن حدود ۶۷۰ متر و ورودی دهانه آن دهانه‌ای طبیعی است كه در دل صخره به سمت غرب باز می‌شود. به‌طور كلی غار كلماكره در سازندهای آهكی كر تاسه شكل گرفته و باید آن را از نوع غارهای (سازند آهكی) به شمار آورد، هم‌چنین بعضی پدیده‌های تاریخی و فرهنگی در چگونگی شكل‌گیری تشكیلات درون غار بدون تأثیر نبوده‌است.

 به نظر می‌رسد، اشكال بعضی از استالاگمیت‌ها نتیجه‌ی دخالت مصنوعی انسان در آن‌ها پیداست، به عنوان مثال ظرف سفالین شكسته موجود در تالار دوم روی استالاگمیت‌ها قرار گرفته كه شكل آن‌ها دقیقاً شبیه كوزه‌ای بزرگ، سالم و مصنوع بشر است، كه به مرور زمان روی آن را لایه‌ای از رسوبات آهكی پوشانده و قندیل آویزان شده آن شكل نامنظمی به خودگرفته است. این غار به‌طور تصادفی توسط یک شکارچی محلی در پاییز سال ۱۳۶۸ خورشیدی کشف شد. از آن پس مورد تعرض قرار گرفت و غارت شد. به‌دنبال کشف غار گزارش‌هایی به دست آمد که منجر به کشف و ضبط غیر مترقبه مجموعه‌ای ارزشمند از اشیای تاریخی و فرهنگی از وابستگان شکارچی گردید. اولین اشیای ضبط شده توسط کمیته انقلاب اسلامی پل‌دختر عبارت بودند از: ماسک طلایی از چهره‌ی انسان، سه عدد گوش کوچک حیوان از جنس نقره، سه عدد گوش بزرگ حیوان از جنس نقره، دو عدد میله فلزی منحنی داس مانند، سه قطعه شمش نقره.

 علی‌رغم درگیری‌های جدی و عملی میراث فرهنگی محل با آثار و تبعات ناشی از آن قسمتی از این مجموعه به دست قاچاقچیان افتاده و به صورت غیر قانونی به خارج از کشور منتقل شد. در این راستا در پشت سر تاجران اشیای هنری گروه‌های مختلفی از دلالان، مال‌خرها، دزدها، جاعلان آثار هنری و حفاران ساده‌لوح وجود داشتند که مناظر و نمادهای زیبا را تبدیل به ویرانه‌های مخروبه نمودند. بسیاری از اشیا به خارج از کشور راه یافت و تعدادی از آن‌ها در قالب یک نمایش ویژه در نیویورک، لس‌آنجلس، لندن و وین در معرض دید عموم گذاشته شدند. تعداد قابل توجهی از این اشیا توسط یك تاجر عتیقه كه سالیان دراز است با باستان شناسی ایران درگیر است، گرد آمد و آن‌ها را در كتابی تحت عنوان «گنجینه كوه‌ها و هنر مادها» در لندن به چاپ رسیده‌است. (‌Mahboubian۱۹۹۵) اخیراً نیز برخی از اشیا این مجموعه توسط گالری هنر عتیقه فنیكس phoenix كه در ژنو و نیویورك دفتر دارد، خریداری شده‌است. از سوی دیگر، قسمت اعظم این گنجینه با تلاش مقامات مسؤول ضبط و در مالكیت موزه‌های خرم‌آباد و موزه‌ی ملی ایران قرار گرفت. در تیر ماه ۱۳۷۱ خورشیدی رسول بشاش پژوهشگر ایرانی مأموریت یافت كه تعدادی از كتیبه‌های اشیا منسوب به غار را مورد مطالعه قرار دهد. وی موفق گردید برای اولین بار نام یك خانواده‌ی سلطنتی گم شده و یك سرزمین ناشناخته را معرفی نماید.

 قطع نظر از دو كتیبه نوشته شده به خط آرامی كهن و آشوری نو كه ممكن است مورد اخیر از تاراج‌های نینوا به این مجموعه راه یافته است، اسناد و مدارك متنوعی به دست‌ آمده كه به طور مطمئنی نشان می‌دهد برای نگارش ظروف از سبك و خط میخی ایلامی جدید سوم ب(۵۸۵ تا ۵۳۹ ق.م) استفاده شده و عقاید روشنی جهت صحت و درستی كتیبه‌ها ابراز شده است. (cf. vallt ۱۹۹۶ : Idem ۱۹۹۶ :۲۹) لمبرت نیز موفق گردیده تعداد زیادی از كتیبه‌های مربوط به ظروف را قرائت نماید. وی در یادداشتی مقدماتی به نام ۲۲ شخص برخورد كرده كه ۴ تن از آن‌ها عنوان شاهی دارند. قرائت كتیبه‌ها نشان می‌دهد، كه این اشیا متعلق به سرزمین سمتی(ساماتوره) بوده و بنیانگذار آن پادشاهی به نام آمیریش فرزند دابالا می‌باشد. این گنجینه به خوبی ثروت فوق‌العاده این سلسله‌ی محلی را آشكار می‌سازد. بنابراین، شاهان سمتی كه از كتیبه‌های موجود بر روی اشیا غار كلماكره شناخته شده‌اند احتمالاً قلمرو كوچك قبایلی را در جنوب لرستان فرمانروایی می‌كردند. این منطقه ممكن است مستقیماً تحت كنترل شاهان ایلامی در تمام دوران نئوایلامی نبوده باشد، هر چند رابطه‌ی گسترده بین مراكز شهری قدیم هم‌چون شوش و مناطقی كه زندگی قبایلی در آن غلبه داشته وجود داشته‌است. اولین گزارش در مورد غار کلماکره را آقای حسین غضنفری ارایه دادند و سپس در سال‌های ۱۳۷۱ و ۱۳۷۲ طی دو فصل آقای نصرت‌الله معتمدی در این غار دست به کاوش زد که متأسفانه هیچ نتیجه‌ای مبنی بر کشف اشیا را در بر نداشت. بنابراین قبل از این‌كه باستان‌شناسان بتوانند فهرستی از آثار موجود در غار را تهیه كنند، این غار مورد هجوم و تخریب روستاییان و چپاولگران آثار باستانی قرار گرفت و صدها اثر باستانی آن را به تاراج بردند.

 اطلاعات به دست آمده از اشیای منسوب به غار كلماكره حاكی از آن است كه: این مجموعه یكی از شش گنجینه‌ی بزرگ كشف شده در جهان است. وجود سفال‌های نئوایلامی در درون غار می‌تواند مدركی معتبر در تأیید محل این گنجینه باشد. شاهان «ساماتی» كه از كتیبه‌های موجود در گنجینه‌های بزرگ نقره‌ای كلماكره شناخته شده‌اند، احتمالاً در آخر دوره ایلامی نو جزیی از خزانه‌ی سلطنتی خود را به این محل سپرده‌اند. بنابراین، به هنگام زوال ایلام و قدرت گرفتن تدریجی امپراطوری هخامنشی (۵۸۵ تا ۵۳۹ ق.م) بخشی از گنجینه‌ی سلطنتی و ثروت ملی كشور در غار كلماكره نگه‌داری شده‌است. از سوی دیگر مناظر و نمادهای بسیار بدیع و زیبای غار می‌تواند از مواریث ارزشمند طبیعی كشور به شمار آید. هم‌چنین وجود آثار و بقایای گذشته، ارزش فرهنگی نیز به آن داده‌است. بسیاری از پدیده‌های توصیف‌ناپذیر و طبیعی این مكان شگفت‌انگیز و آثار۲۷۰۰ ساله آن به امید گنج یابی توسط شكارچیان آثار عتیقه منهدم شده‌است.

از مناظر طبیعی و دیدنی که می‌تواند در بحث گردشگری و سیاحتی غار کلماکره مطرح شود این‌که روستاهای طاق ملک حسین و دره باغ در مسیر صعود به غار از روستاهایی هستند که در فصول زمستان و بهار مسکن عشایر کوچ رو بوده و علاوه بر این طبیعت زیبای منطقه در حاشیه‌ی رودخانه خروشان کشکان، مسیر صعود به این غار که از طریق تنگه‌ای صخره‌ای با مناظری ویژه صورت می‌گیرد و بالاخره صحنه‌هایی رویایی از استالاگمیت‌ها و استالاکتیت‌های طلایی رنگ غار، حوضچه‌های پر از آب، دهلیزها و حفره‌هایی که مکان مخفی نمودن اشیای درون غار بوده‌اند، از جلوه‌های منحصر به فرد این غار شگفت‌انگیز است که چشم هر بیننده‌ای را صیقل می‌دهد.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 28 شهریور 1388 :: نویسنده : علی ایتیوندی
جمعه 10 شهریور 1396 11:10 ق.ظ
Hello, i think that i saw you visited my website thus i came to return the prefer?.I am trying to find things to improve my web site!I assume its ok to use some of your concepts!!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 10:34 ق.ظ
Thanks to my father who stated to me on the topic of this website, this web site is really remarkable.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : علی ایتیوندی
نویسندگان
نظرسنجی
نظر خود را در باره تارنما بگویید:








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :